«کاباپ» کلمه‌سینین کؤکه‌نی

سلام. گینه ده منیم داها اؤنجه ماراقلاندیغیم بیر قونویا توخوندونوز. من ده سیزین کیمی بو کلمه‌نین تورکجه‌میزده «کاباپ» اولاراق تثبیت ائدیلمه‌سینده‌ن یانایام. کاباب کلمه‌سینین کؤکه‌نینی آراشدیراندا، ایلکین اونون سامی دیلله‌ریندیه قیزاردیلمیش ات آنلامیندا اولدوغونو، داها سونرا تورکله‌ر طره‌فینده‌ن بوگونکو شیشه چکیله‌ن ات آنلامی قازاندیغینی اؤیره‌ندیم. بیر ده اسکی تورکجه‌ده کاباب`ین قارشیلیغی سؤکلونج ایمیش. (سؤکلونمه‌ک=کاباب اولماق، سؤکلوتمه‌ک= کاباب ائتمه‌ک).

بو یازینی باهارلی جنابلاری «کاباپ وار، کاباپ وار!» یازیسینا یوروم اولاراق یازمیشلار.

سومر-سومه‌ر-سومه‌رین-ثمرین!

سومئرSumer می؟ سومه‌رSümər می؟
اؤیرنجی زامانی دوکتور صدیقین محضریندن چوخ فایدالاناردیق. دوکتور «سومر» سؤزجوگونو سومه‌رSümər تلففوظ ائدردی، بیزلر ایسه دوکتور صدیقین سؤزونو غوربته سالاراق، فارسلار کیمی سومئرSumer دئمه‌یه داوام ائدردیک.

دیققتسیز میکانیک
نئچه گون اؤنجه ماشینین آرخا تکر بولبرینگلری خراب اولموشدو، وئردیم ده‌ییشدیلر؛ صاباحیسی گون گؤردوم آرخا تورموزلار ضعیفله‌ییب. دئدیم به کی تنظیمدن چیخیب آپاردیم ماحمود اوستا دئییله‌ن یاخشی بیر میکانیکه. آچیب گؤستردی؛ بولبرینگلری ده‌ییشه‌ن میکانیکین دیققتسیزلیگی نتیجه‌سینده آرخا تورموز لئنتلرینه گیریزGrease یاغی یاخیلمیشدی و تورموز ضعیف ایشله‌ییردی. سومبادا(سمباده-فارسجادیر) ایله لئنتی سورتدو تنظیم ائله‌دی باغلادی. 5 [مین] تومن ترله‌دیم تورموز تورموز اولدو.

سومر/سومه‌ر-سومه‌رین-ثمرین-علی نیکزاد ثمرین!
ماحمود اوستا ماشینی دوزلدیرکن تئلئویزیون مجلیسده وزیرلرین گووه‌ن اویو(رأی اعتماد) اوتورومونو جانلی اولاراق گؤستریردی. یئرلشمه باخانی(وزیر مسکن)«علی نیکزاد ثمرین» گووه‌ن اویونو آلدی. میکانیکلرین بیری او بیریسینه سسلندی:«بورا باخ همیئرلون رأی-ی ائعتیماد آلدی!» دئدیم:«هارالیدیر به‌یه؟» دئدی:«سومه‌رینSümərinلیدی. سومه‌رین‌ین آدین ده‌ییشیب ائلیییبلر ثمرین!» «سومه‌رین»ین اردبیل اطرافیندا مشهور بیر کند و طایفا آدی اولدوغونو بیلمیردیم. هر حالدا «سومه‌ر» ایله بیر ایلیشکیسی اولمالیدیر.

کاباپ وار، کاباپ وار!

کاباپ وار، کاباپ وار!
دونن ائوه ور-وساییل آلماق اوچون ائشیم ایله بیرلیکده چیخمیشدیق بازارا. گؤبه‌له‌ک(قارچ) ساتان توکانین یاخینلیغیندا بیر کبابچی وار ایدی، تابلویا یازمیشدی «کباب داریم تا کباب»! دئدیم گؤره‌سه‌ن بونون تورکجه‌سی نه اولار؟

دونن گئجه‌د‌ن فیکیرله‌شیردیم خاطیرلایابیلمیردیم. بوگون سحر بیردن دئدیم:«کاباپ وار، کاباپ وار!» ائشیم دئییر «نه‌دیر گؤیلون کاباب'یستیر؟» دئییره‌م یوخ بابا دوننکی توکان تابلوسونون تورکجه‌سین تاپمیشام! بیزیم ماراغادا بیر شئیین ائشسیز، خاصا و نفیس اولدوغونو خاطیرلاتماق اوچون بئله ترکیبلر ایشله‌دیرلر. اؤرنه‌ک: «بال وار، بال وار!»، «قایماق وار قایماق وار!»

کباب سؤزجوگونون کؤکه‌نی
بیلدیگیم قدری ایله بو «کباب» سؤزجوگو عربجه‌دن گیریب دیلیمیزه. سئوان نیشانیان سؤزلرین سوی‌آغاجی(چاغداش تورکجه‌نین ائتیمولوژیک سؤزلوگو) اثرینده «kebap» سؤزجوگونون عربجه اولدوغونو یازیب، عربجه‌نین اقربا دیللری اولان آرامی و اکد دیللرینده‌کی کؤکلرینی ده وئرمیش:

kebap
~ Ar kabāb [#kbb msd.] kızartma, kızartılmış et ~ Aram kəbabā a.a. (= Akad kabābu kızartmak, yakmak )

کباب می، کاباپ می؟!
بیزیم مراغادا «کاباپ» دئییرلر. تبریزلیلر ایسه «کباب» دئییر. «کاباپ» دئییله‌نده دیلیمیزه داها اویغوندور آمما «یوموشاق ک» ایله «قالین آ»نین یان-یانا گلمه‌سی «گوبوت/کوبود kobud/gobut» سؤزجوگونون اؤزو کیمی بیر آز گوبود'ولور.

سونداکی «ب/پ»یه گلینجه «قوزئیین آزه‌ربایجانجاسیندا» قایدا سونداکی «ب/پ»نین «ب» یازیلماسیدیر؛ آمما من شخصا «پ»نی به‌یه‌نیره‌م. یانی اولوپ، گلیپ، کیتاپ و بنزری شکیللری ترجیح ائدیره‌م.

یازیدان سونرا:
دئیه‌ن یوخدو بو اوروجلوغ'آییندا نامازدان-دووادان(دوعادان) دانیشماق یئرینه نییه کاباپدان، بال-قایماقدان دانیشیب میلله‌تی اومدوروسان آخی؟!

دئییملریمیز چالینیر

بیزیم دئییم و آتا سؤزلریمیزین عئینی ایله فارس دیلینده ایشله‌دیلمه‌سی او قدر یایغین اولموش کی آدام بونلارین تورکجه‌دن فارسجایا دئییل، فارسجادان بیزه گیرمه‌سیندن شککه دوشور.

بونون بیرینجی ندنی بیزیم دیلین قارشیسینداکی محدودیتلردیر. دیلین رسمی اوماماسی زنگینلیکلرینین ده راحاتجا چالینماسینا ندن اولور.

دونن ناهار چاغی ایران تئلئویزیونونو آچدیم. 5ینجی کانالدا بیر سئریال وار ایدی. دیالوگلارین بیرینده نه دئسه یاخشیدی؟ «مثل اینکه توی دهان بابات لپه خیس نمیشه!». تورکجه‌ده «آغزیندا لپه ایسلانماماق» دئییمی سیر ساخلایا بیلمه‌مک، سیر ساخلاماغی باجارماماق آنلامینا گلیر. بو دئییمی تورکییه‌ده «لپه» ایله دئییل «پاخلا» ایله ağzında bakla ıslanmamak بیچیمینده ایشله‌دیرلر.

بو تورک دئییمینی فارسجادا بیرینجی دفعه اولاراق ائشیدیردیم. آختاردیغیم فارسجا قایناقلاردا دا یوخ. دئمک تورک دئییمی اولماسی کسین. آمما اصل مساله بورادادیر: 5 ایل سونرا فارس دئییمی ایمیش کیمی یایغین اولسا الیمیزدن نه گله‌جک؟!